ZAKON

O RACUNOVODSTVU I REVIZIJI

U FEDERACIJI BOSNE I HERCEGOVINE

I. OPŠTE ODREDBE

Clan 1.

Ovaj zakon ureduje oblast racunovodstva i revizije, sticanje zvanja, kvalificiranje i licenciranje u racunovodstvenoj i revizorskoj profesiji, organizaciju ifunkcionisanje sistema knjigovodstva i racunovodstva, pripremu i prezentiranje finansijskih izvještaja, reviziju finansijskih izvještaja, osnivanje Revizorske komore Federacije Bosne i Hercegovine (u daljem tektu: Komora), uspostavu nadzora nad kvalitetomrada društava za reviziju i javni nadzor.

Clan 2.

Pojmovi koji se koriste u ovom zakonu, imaju sljedece znacenje: Racunovodstvo je sistem cije funkcionisanje osigurava informacije o finansijskom položaju, uspješnosti poslovanja, tokovima gotovine, promjenama na kapitalu i drugim finansijskim i nefinansijskim informacijama znacajnim za eksterne i interne korisnike finansijskih izvještaja; Knjigovodstvo podrazumijeva evidentiranje, klasificiranje i sumiranje poslovnih transakcija i cuvanje originalne poslovne dokumentacije koja pruža dokaze o tim transakcijama; Revizija finansijskih izvještaja je ispitivanje finansijskih izvještaja radi davanja mišljenja o tome da li oni objektivno i istinito, po svim materijalno znacajnim pitanjima prikazuju stanje imovine,kapitala i obaveza, rezultate poslovanja, tokove gotovine i promjene na kapitalu, u skladu sa Medunarodnim racunovodstvenim standardima i Medunarodnim standardima finansijskog izvještavanja; Komisija za racunovodstvo i reviziju Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Komisija), formirana u skladu sa Zakonom o racunovodstvu i reviziji Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 42/04); Certificirani racunovodstveni tehnicar je lice koje posjeduje certifikat izdat od strane profesionalnog tijela u skladusa clanom 5. ovog zakona; Certificirani racunovoda je lice koje posjeduje certifikat izdat od strane profesionalnog tijela u skladu sa clanom 5. ovoga zakona; Ovlašteni revizor je lice koje posjeduje licencu izdatu od strane Federalnog ministarstva finansija (u daljem tekstu: Ministarstvo) nakon što joj je izdat certifikat od strane profesionalnog tijela u skladu sa clanom 5. ovog zakona; Racunovodstveni i revizorski standardi su standardi, prateca uputstva, objašnjenja i smjernice, principi profesionalneetike iz clana 33. ovog Zakona objavljeni od strane Komisije, a koji su obavezni za cjelokupnu racunovodstvenu i revizorsku profesiju u Federaciji Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Federacija), Republike Srpske i Brcko Distrikta Bosne i Hercegovine (udaljem tekstu: Brcko Distrikt); Profesionalna tijela su nevladina, dobrovoljna profesionalna udruženja u Federaciji prihvacena od strane Komisije, u skladu sa clanom 11. Zakona o racunovodstvu i reviziji Bosne i Hercegovine;

Certifikat je javni dokument kojim se dokazuje da je lice položilo ispite i steklo odgovarajuce strucno zvanje; Licenca je javni dokument koji predstavlja odobrenje za rad izdata licu ili društvu u skladu s odredbama ovog zakona i Medunarodnim obrazovnim standardima. Registar finansijskih izvještaja je centralni izvor informacija o uspješnosti poslovanja i finansijskom položaju pravnih lica u Federaciji, uspostavljen kod ovlaštene institucije u skladu sa zakonskim propisima.

Clan 3.

Odredbe ovog zakona primjenjuju se na sva privredna društva, ukljucujuci društva za osiguranje, mikro-kreditna društva, leasing društva, investicione fondove, društva za upravljanje investicionim fondovima, brokersko-dilerska društva, berze i banke, te na druge finansijske organizacije, zadruge, profitna i neprofitna pravna lica cije je sjedište registriovano u Federaciji. Odredbe ovog zakona odnose se i na pravna lica i druge oblike organizovanja koje je pravno lice sa sjedištem u Federaciji osnovalo u inostranstvu, ako propisima tih država nije utvrdena obaveza vodenja poslovnih knjiga i sastavljanja finansijskih izvještaja. Odredbe ovog zakona odnose se na poslovne jedinice i pogone pravnih lica sa sjedištem izvan Federacije, ako se te poslovne jedinice i pogoni smatraju obveznicima poreza na dobit u Federaciji. Odredbe ovog zakona odnose se i na korisnike prihoda budžeta Federacije, budžeta kantona, budžeta opcina i gradova i vanbudžetskih fondova.

Clan 4.

Pravna lica u smislu ovog zakona, razvrstavaju se na mala, srednja i velika, zavisno od pokazateljautvrdenih na dan sastavljanja finansijskih izvještaja u poslovnoj godini, prema sljedecim kriterijima: visina prihoda, vrijednost imovine, prosjecan broj zaposlenika u toku poslovne godine. Mala pravna lica su ona koja ispunjavaju najmanje dva od slijedecih uslova: prosjecan broj zaposlenih je manji od 50, prosjecna vrijednost poslovne imovine na kraju poslovne godine je manja od 1,000.000, KM, ukupan godišnji prihod je manji od 2,000.000,00 KM. Srednja pravna lica su ona koja na dan sastavljanja finansijskih izvještaja ispunjavaju najmanje dva od sljedecih uslova: prosjecan broj zaposlenih u toku godine je od 50 do 250, prosjecna vrijednost poslovne imovine na kraju poslovne godine iznosi od 1,000.000,00 KM do 4,000.000,00 KM, ukupan godišnji prihod iznosi od 2,000.000,00 KM do 8,000.000,00 KM. U srednja pravna lica razvrstavaju se i ona cije vrijednosti su vece od gornjeg iznosa jednog od uslova iz stava 3. ovog clana. Velika pravna lica su ona koja prelaze gornje vrijednosti iz najmanje dva uslova izstava 3.

ovog clana. Osim pravnih lica iz stava 5. ovog clana, velika pravna lica u smislu ovog zakona su banke, mikro-kreditne organizacije, štedno-kreditne zadruge, društva za osiguranje, leasing društva, društva za upravljanje investicionim fondovima,društva za upravljanje obaveznim odnosno dobrovoljnim penzijskim fondovima, brokersko-dilerska društva i druge finansijske organizacije. Na dan sastavljanja finansijskih izvještaja, pravna lica su dužna samostalno izvršiti razvrstavanje u skladu sa navedenim kriterijima i tako dobijene podatke koristiti za narednu poslovnu godinu. Novoosnovana pravna lica razvrstavaju se na osnovu podataka iz finansijskih izvještaja za tekucu poslovnu godinu, srazmjerno broju mjeseci poslovanja, a dobiveni podaci koriste seza tekucu i narednu poslovnu godinu. Prosjecna vrijednost poslovne imovine izracunava se tako što se sabere neto knjigovodstvena vrijednost poslovne imovine na pocetku i na kraju obracunskog perioda podijeli sa brojem dva, a prosjecan broj zaposlenih tako što se ukupan zbroj zaposlenih krajem svakog mjeseca, ukljucujuci i zaposlene izvan teritorije Federacije, podijeli sa brojem mjeseci u obracunskom periodu. Obavještenje o razvrstavanju pravnog lica u mala, srednja ili velika, izvršeno u skladu sa odredbama ovog Zakona, pravno lice dužno je uz godišnje finansijske izvještaje, dostaviti Ovlaštenoj instituciji iz clana 44. ovog zakona.

II. ZVANJA I KVALIFIKACIJE

Clan 5.

Ovim zakonom se propisuju sljedeca zvanja u racunovodstvenoj i revizorskoj profesiji Federacije: 1) Certificirani racunovodstveni tehnicar, 2) Certificirani racunovoda, 3) Ovlašteni revizor. Testiranje kandidata za zvanja iz stava 1. ovog clana, izdavanje certifikata uspješnim kandidatima i licenciranje (izdavanje odobrenja za rad) obavljat ce sljedeca tijela: 1.Testiranje kandidata za certificirane racunovodstvene tehnicare, certificirane racunovode i ovlaštene revizore vrši Komisija. Testiranje kandidata se vrši na osnovu jedinstvenog programa za Federaciju, Republiku Srpsku i Brcko Distrikt, kako je utvrdeno Zakonom o racunovodstvu i reviziji Bosne i Hercegovine, a koji je u cijelosti u skladu sa standardima i smjernicama Medunarodne federacije racunovoda (u daljem tekstu: MFR). Komisija može prenijeti aktivnosti vezano za administriranje testiranja na jedno ili više profesionalnih tijela, pri cemu ce Komisija pobliže nadgledati provodenje tih aktivnosti; 2.Certifikate za certificirane racunovodstvene tehnicare, certificirane racunovode i ovlaštene revizore izdaje profesionalno tijelo, pod nadzorom Komisije; 3.Licenciranje certificiranih racunovodstvenih tehnicara i certificiranih racunovoda, koji pružaju nezavisne racunovodstvene usluge trecim licima, vrše profesionalna tijela; 4.Licenciranje ovlaštenih revizora vrši Ministarstvo; 5.Licenciranje društava za reviziju vrši Ministarstvo. Iznimno, certifikat ovlaštenog revizora bez provedenog prethodnog testiranja izdaje se na zahtjev doktora nauka, odnosno magistra ekonomskih nauka iz oblasti racunovodstva, revizije

i analize poslovanja,koji ima izbor u odgovarajuce naucno zvanje, odnosno magistar ekonomskih nauka koji posjeduje zvanje certificiranog racunovode i prakticno iskustvo od pet godina na poslovima racunovodstva i finansija. U vezi sa tac. 4. i 5. stava 2 ovog clana, Ministarstvo je nadležno za nadzor u oblasti razvoja racunovodstvene i revizorske profesije, koja je angažovana na pružanju ekspertnih usluga javnosti. Licenciranje se ne vrši kod certificiranih racunovodstvenih tehnicara i certificiranih racunovoda koji obavljaju racunovodstvene poslove za interne potrebe preduzeca i ostalih pravnih lica. Reviziju finansijskih izvještaja u Federaciji mogu obavljati samo lica koja posjeduju odgovarajucu licencu izdatu u Federaciji, u skladu s ovim zakonom. Revizorske izvještaje mogudavati samo društva za reviziju koja imaju licencu izdatu u Federaciji, u skladu sa ovim zakonom. Sticanje, kvalifikacija, priznavanje i nostrifikacija kvalifikacija

Clan 6.

Za racunovodstvenu i revizorsku profesiju u Federaciji primjenjuje se jedinstveni program obuke i sticanja kvalifikacija na nivou Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Program). Program donosi Komisija u skladu sa standardima i smjernicama MFR i implementira ga u saradnji s profesionalnim tijelima. Lica koja pristupaju racunovodstvenoj i revizorskoj profesiji iz clana 5. stav 1. ovog zakona, mogu steci propisana zvanja samo ako ispunjavaju uslove koje odreduje Komisija. Novi kandidati za profesionalna zvanja iz clana 5. stav 1. ovog zakona moraju ispunjavati uslove u pogledu strucnespreme, prakticnog iskustva, obuke i testiranja koje utvrduje Komisija.

Clan 7.

Profesionalno tijelo definisano ovim zakonom, u saradnji sa Komisijom, provodi Program za sticanje kvalifikacija i zvanja u racunovodstvenoj i revizorskoj profesiji u Federaciji. Profesionalno tijelo dužno je donijeti propise kojima se ureduje nacin provedbe Programa i naknade za sticanje zvanja u racunovodstvenoj i revizorskoj profesiji, kvalificiranje i profesionalni razvoj racunovoda i ovlaštenih revizora, kontinuirana edukacija, kontrola kvaliteta rada njegovih clanova, te izdavanje certifikata za sva zvanja u profesiji, kao i licenci za zvanja u oblasti racunovodstva. Na propise iz stava 2. ovog clana saglasnost daje Vlada Federacije Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Vlada Federacije) po pribavljenom mišljenju Ministarstva. Profesionalna tijela su odgovorna za utvrdivanje i realizaciju kontinuirane profesionalne edukacije svojih clanova u skladu sa Medunarodnim obrazovnim standardima, te vodenje evidencije na osnovukoje se dokazuje da su zadovoljeni uslovi i kriteriji kontinuirane edukacije koje je utvrdila Komisija. Profesionalna tijela iz oblasti racunovodstva i revizije koja imaju registraciju u Federaciji dužna su saradivati sa Komisijom u vezi svih pitanja utvrdenih ovim zakonom. Nadležnost profesionalnih tijela ogleda se u sljedecem: provodi Program za sticanje kvalifikacija,

realizuje kontinuiranu edukaciju, vodi evidenciju i izdaje uvjerenja o prisutnosti minimalnom broju sati kontinuirane obuke u racunovodstvenoj profesiji neophodnom za obnavljanje/produženje licence nosiocima profesionalnih zvanja definisanih ovim zakonom, ureduje kvalificiranje i profesionalni razvoj za racunovodstvenu i revizorsku profesiju te provjerava kvalifikacije njihovih clanova, daje strucna mišljenja svojim clanovima i po zahtjevu trecim licima u vezi prakticne primjene Medunarodnih racunovodstvenih standarda.

Clan 8.

Usluge obuke kandidata za racunovodstvenu profesiju, u skladu sa Programom, mogu pružati sva pravna lica, profesionalna tijela ili obrazovne ustanove iz Bosne i Hercegovine, koje ispunjavaju uslove koje utvrdi Komisija. Po završenoj obuci, organizator obuke izdaje polaznicima uvjerenje o prisustvovanju obuci, koje sadrži informacije o broju sati i programu pružene obuke. Pohadanje kurseva obuke za kandidate nije obavezno, ali je obavezno polaganje ispita za dobivanje certifikata.

Clan 9.

Svako lice kojem su certifikat i licenca izdati u drugom entitetu ili Brcko Distriktu, s tim da je taj entitet ili distrikt usvojio zakon ili regulativu kojom se istovjetno osigurava priznavanje certifikata i licence izdatih u Federaciji, ima pravo obavljati ove aktivnosti u Federaciji. Lica i društva za reviziju koja imaju certifikat i licencu u skladu sa zahtjevima Zakona o racunovodstvu i reviziji Bosne i Hercegovine, u Republici Srpskoj i Brcko Distriktu smatraju se kvalifikovanim za dobijanje odgovarajuce licence u Federaciji kao i za obavljanje revizije na cijeloj teritoriji Bosne i Hercegovine, bez zahtjeva za dodatnim ispitima, obukom ili iskustvom. Takva lica ili društva Ministarstvu podnose zahtjev za izdavanje licence s dokazima da ispunjavaju uslove definisane ovim zakonom.

Clan 10.

Lica koja posjeduju certifikat izdat od ovlaštenog tijela (odnosno Asocijacije) izvan teritorije Bosne i Hercegovine, mogu tražiti da se izvrši nostrifikacija stecenih kvalifikacija, nakon što dokažu da su ispunila uslove MFR-a u zemlji u kojoj su stekla kvalifikaciju, kao i da ispunjavaju uslove strucne spreme, radnog iskustva, poznavanja pravne regulative i poreznog sistema Federacije. Nostrifikaciju stecenih kvalifikacija obavljaju profesionalna tijela uz uslove i postupak koji propisuje Komisija. Strana isprava ce se nostrifikovati nakon što se provjeri predlagacevo poznavanje lokalnog zakonodavstva, potrebnog za obavljanje poslova revizije i/ili racunovodstva. Poznavanje zakonodavstva odnosi se na podrucja utvrdena odlukom Komisije, a provjera se vrši na jednom od službenih jezika Federacije.

III. SISTEM RACUNOVODSTVA I KNJIGOVODSTVA

Organizacija i funkcionisanje sistema racunovodstva

Clan 11.

Pravna lica, u skladu sa donesenim opcim internim aktom, ureduju organizaciju racunovodstva na nacin koji omogucava sveobuhvatno evidentiranje, kao i sprjecavanje i otkrivanje pogrešno evidentiranih poslovnih promjena, ureduju interne racunovodstvene kontrolne postupke, utvrduju racunovodstvene politike, odreduju lica koja su odgovorna za zakonitost i ispravnost nastanka poslovne promjene i sastavljanje i kontrolu knjigovodstvenih isprava o poslovnoj promjeni, ureduju kretanje knjigovodstvenih isprava i utvrduju rokove za njihovo dostavljanje na dalju obradu, utvrduju postupke pripreme, sastavljanja i prezentacije finansijskih izvještaja, propisuju postupke prikupljanja, obrade i prezentacije podataka u vezi sa pripremom i sastavljanjem godišnjih izvještaja o poslovanju, te finansijskih podataka za statisticke, porezne i druge potrebe i ureduju i druga pitanja od znacaja za uspostavljanje efikasnog sistema knjigovodstva i racunovodstva u pravnom licu. Sistem racunovodstva se zasniva na racunovodstvenim principima: tacnosti, istinitosti, pouzdanosti, sveobuhvatnosti, pravovremenosti i pojedinacnom iskazivanju poslovnih dogadaja te na Medunarodnim racunovodstvenim standardima (u daljem tekstu: MRS).

Clan 12.

Sva pravna lica obuhvacena ovim zakonom koja obavljaju ekonomsku aktivnost u Federaciji, obavezna su voditi i cuvati knjigovodstvene evidencije i dokumente koje pružaju dovoljne, adekvatne i kompletne dokaze o njihovim transakcijama. Odgovornostza racunovodstvene i knjigovodstvene poslove nosi lice ovlašteno za zastupanje pravnog lica Lice iz stava 2. ovog clana dužno je osigurati vodenje racunovodstvenih i knjigovodstvenih evidencija u poslovnim knjigama iskljucivo na osnovu dokumentacije po osnovu nastalog poslovnog dogadaja.

Clan 13.

Pravna lica su dužna obavezno donijeti akt o organizaciji racunovodstvenog Informacijskog sistema kojim se odreduje nacin prijema, formiranja, kretanja, odlaganja i cuvanja dokumentacije kao i postupci, metode itehnike za vodenje poslovnih knjiga (knjiženje), oblik samih knjiga, sastavni dijelovi poslovnih knjiga, relevantni rokovi za unos pojedinih vrsta podataka (knjiženja), ažurnosti vodenja poslovnih knjiga, nacin odlaganja i cuvanja poslovnih knjiga, popissredstava i rokove popisa, obracun i metode obracuna amortizacije, nacin i rokove finansijskog izvještavanja, kao i ostale postupke i metode koji su neophodni za pouzdanu i fer prezentaciju finansijskih izvještaja.

Knjigovodstvene isprave

Clan 14.

Knjigovodstvena isprava je pisani dokaz ili memorisani elektronski zapis o nastalom poslovnom dogadaju, koja je potpisana od strane lica koje je ovlašteno za sastavljanje i kontrolu knjigovodstvene isprave, a služi kao osnov za knjiženje u poslovnim knjigama. Knjigovodstvenom ispravom smatra se i isprava primljena telefaksom, kopija originalne isprave ili isprava na elektronskom zapisu ako je na ispravi navedeno mjesto cuvanja originalne isprave, odnosno razlog upotrebe kopije i ako je potpisana od lica ovlaštenog za zastupanje pravnog lica ili lica na koje je preneseno ovlaštenje.

Clan 15.

Sadržaj knjigovodstvene isprave mora nedvojbeno i vjerodostojno pokazivati vrstu i obim nastale promjene (kupovina, kolicina, cijena, ukupan iznos), karakter poslovne promjene u knjigovodstveno-tehnickom smislu (kupovina za gotov novac ili na kredit), tehnicka obilježja (datum kupovine, valuta placanja i sl.) s mogucnošcu pravovremenog nadzora. Vjerodostojnom se smatra ona knjigovodstvena isprava na osnovu koje može trece lice koje nije sudjelovalo u poslovnom dogadaju, nedvojbeno i bez ikakvih sumnji utvrditi prirodu i obim poslovnog dogadaja. Lice ovlašteno za zastupanje pravnog lica ili lice na koje je preneseno ovlaštenje jamci potpisom na knjigovodstvenoj ispravi da je ona vjerodostojna i ispravna.

Sastavljanje knjigovodstvenih isprava

Clan 16.

Knjigovodstvena isprava sastavlja se za dogadaj koji je nastao, vezan je za poslovanje pravnog lica i ima odraza na promjenu pozicije imovine, obaveza, kapitala, prihoda i rashoda. Knjigovodstvene isprave mogu biti eksterne i interne prirode i sastavljaju se u potrebnom broju primjeraka. Eksterne knjigovodstvene isprave su one koje su prispjele u pravno lice spolja, iz poslovnih odnosa s trecim licima koja su ih sacinila (fakture, izvještaji o novcanim promjenama na žiro- racunu, odobravanje kasa skonta, izvještaji o obracunatoj kamati, tovarni list, dokumenti o osiguranju robe, otpremnica, dostavnica i sl.). Interne knjigovodstvene isprave se ispostavljaju unutar pravnog lica i služe za dokumentiranje svih promjena na sredstvima i obavezama prema izvorima sredstava (prijemnica, izdatnica, zapisnik, popisne liste, dokumenti o povratu, otpisu, rashodu, promjeni cijene, nalog blagajni za naplatu ili isplatu, isplatna lista, trebovanje sirovina, poluproizvoda, gotovih proizvoda, alata i dr.). Knjigovodstvena isprava sastavljena kao elektronski zapis može umjesto potpisa ovlaštenog lica koje zastupa pravno lice ili lice na koje je preneseno ovlaštenje sadržavati ime i prezime

ili druguprepoznatljivu oznaku lica ovlaštenog za izdavanje knjigovodstvene isprave ili mora biti potpisana u skladu sa Zakonom o elektronskom potpisu ("Službeni glasnik BiH", broj 91/06). Lica koja sastavljaju i vrše prijem knjigovodstvenih isprava, dužna su dapotpisanu ispravu i drugu dokumentaciju u vezi sa nastalom poslovnom promjenom dostave racunovodstvu odmah po izradi, odnosno prijemu, a najkasnije u roku od tri dana od dana kada je poslovna promjena nastala, odnosno u roku od tri dana od datuma prijema.

Kontrola knjigovodstvenih isprava

Clan 17.

Knjigovodstvena isprava prije knjiženja mora biti prekontrolisana sa stanovišta formalne, suštinske i racunske ispravnosti i ovjerena od ovlaštenih lica u pravnom licu. Kontrola formalne ispravnosti knjigovodstvene isprave polazi od toga da li je isprava sastavljena u skladu sa propisima, MRS i opcim aktom pravnog lica. Suštinskom kontrolom knjigovodstvenih isprava utvrduje se suštinska ispravnost isprave, koja se sastoji u ispitivanju da je naznacena poslovnapromjena stvarno nastala i u obimu kako je naznaceno. Kontrola racunske ispravnosti knjigovodstvene isprave podrazumijeva racunsku kontrolu matematickih operacija dijeljenja, množenja, sabiranja i oduzimanja, na osnovu kojih su dobijeni rezultati na ispravi. Neispravna isprava vraca se odgovarajucoj službi radi otklanjanja nedostataka.

Clan 18.

Ispravke u knjigovodstvenim ispravama u tekstu ili brojevima ne smiju se vršiti na nacin da dovode u sumnju vjerodostojnost knjigovodstvene isprave. Ispravku precrtavanjem vrši ono lice koje je izdalo knjigovodstvenu ispravu i koje ce ispravku istovremeno izvršiti na svim primjercima izdate knjigovodstvene isprave, što potvrduje svojim potpisom, uz stavljanje datuma ispravke. Izuzetak cine knjigovodstvene isprave onovcanim poslovnim dogadajima koje se ne smiju popravljati, nego se poništavaju i izdaju nove.

Clan 19.

Uredno likvidirana i ispravna knjigovodstvena isprava prosljeduje se knjigovodstvu, gdje se na osnovu nje izdaje nalog za knjiženje, zatim upisuje podatak u poslovne knjige knjigovodstvenom tehnikom. Lica koja vode poslovne knjige, poslije provedene kontrole i primljenih knjigovodstvenih isprava, dužna su da knjigovodstvene isprave proknjiže u poslovnim knjigama narednog dana, a najkasnije u roku od osam dana od dana prijema knjigovodstvene isprave.

Poslovne knjige

Clan 20.

Poslovne knjige su jednoobrazne evidencije o stanju i promjenama na imovini, obavezama, kapitalu, prihodima i rashodima pravnih lica. Poslovne knjige vode se za poslovnu godinui predstavljaju osnov za izradu godišnjih i polugodišnjih finansijskih izvještaja.

Poslovne knjige vode se u skladu sa nacelima sistema dvojnog knjigovodstva, uvažavajuci nacela urednosti, ažurnosti, dokumentovanosti i vjerodostojnosti. Poslovne knjige mogu se voditi na slobodnim listovima, povezane ili prenijete na neki od elektronskih medija, tako da se po potrebi mogu odštampati ili prikazati na ekranu. Poslovne knjige cine: dnevnik, glavna knjiga i pomocne knjige. Dnevnik je poslovna knjiga u koju seunose knjigovodstvene promjene, hronološki, prema vremenskom redoslijedu njihovog nastanka. Dnevnik se može uspostaviti kao jedinstvena poslovna knjiga ili više knjiga koje su namijenjene za evidentiranje promjena na pojedinim skupinama bilansnih ili vanbilansnih pozicija. Glavna knjiga je sistemska knjigovodstvena evidencija promjena nastalih na finansijskom položaju i uspješnosti poslovanja (imovini, obavezama, kapitalu, rashodima, prihodima i rezultatu poslovanja i vanbilansne evidencije). Pomocne knjige su analiticke evidencije koje se vode za nematerijalna sredstva, postrojenja i opremu, investicione nekretnine, dugorocne finansijske plasmane, zalihe, potraživanja, gotovinu i gotovinske ekvivalente, obaveze, kapital i dr.

Clan 21.

Poslovne promjene knjiže se na analitickim racunima koji po svom sadržaju i bilansnoj pripadnosti odgovaraju racunima iz propisanog kontnog okvira. Kontni okvir i sadržaj racuna u kontnom okviru za sva pravna lica propisuje federalni ministar finansija (u daljem tekstu: ministar). Detaljan kontni plan propisuje se opcim aktom pravnog lica i mora biti usaglašen sa propisanim kontnim okvirom. Glavna knjiga predstavlja skup svih konta koja su otvorena tokom poslovne godine. Glavna knjiga mora sadržavati unaprijed pripremljenakonta koja, u skladu sa potrebama pravnog lica, osiguravaju podatke za godišnje finansijske izvještaje. Glavna knjiga se sastoji od dva odvojena dijela i to: bilansna evidencija i vanbilansna evidencija. Predmet knjigovodstvene obrade podataka u glavnoj knjizi u dijelu bilansne evidencije su poslovni dogadaji koji imaju slijedeca obilježja: poslovni se dogadaj stvarno dogodio i kao takav pripada prošlosti poslovanja, ucinak poslovnog dogadaja može se izraziti u novcanim iznosima, promjena nastala poslovnimdogadajem utice na poziciju (stavku) sredstava, obaveza, kapitala, troškova, rashoda, prihoda i rezultata poslovanja, nastanak poslovnog dogadaja može se dokazati vjerodostojnom knjigovodstvenom ispravom.

Glavna knjiga vanbilansnih evidencija obuhvaca odredene poslovne dogadaje koji u trenutku nastanka nemaju uticaja na promjene u bilansu stanja i bilansu uspjeha, ali osiguravaju dodatne informacije o korištenju tude imovine, buducih potencijalnih obaveza, kontrole pojedinih poslovnih poduhvata i informisanja. Kod primjene metode elektronske obrade podataka, glavna knjiga mora biti tako organizovana da se može izvršiti kontrola knjiženja.

Clan 22.

Pomocne knjige se u pravilu vode posebno. U pomocnim knjigama u kojima se vodi evidencija o materijalnoj imovini, imovina se iskazuje u kolicinama i novcanim iznosima. Druge pomocne knjige koje dopunjavaju podatke o nekoj poziciji u glavnoj knjizi ili osiguravaju bilo koje druge podatke su: knjiga (dnevnik) blagajne, knjiga ulaznih faktura (KUF), knjiga izlaznih faktura (KIF), knjiga deviznih sredstava, knjiga izdatih cekova, knjiga dospijeca mjenica, knjiga dionica, knjiga udjela i dr. U dnevnik blagajne se unose poslovne promjene koje nastaju po osnovu gotovine i drugih vrijednosti koje se vode u blagajni pravnoglica. Dnevnik blagajne zakljucuje se na kraju svakog radnog dana i dostavlja se racunovodstvu istog, a najkasnije narednog dana. Vodenje poslovnih knjiga

Clan 23.

U poslovne knjige unose se podaci po principu nastanka poslovnih dogadaja, a na osnovu vjerodostojnih knjigovodstvenih isprava. Poslovne knjige otvaraju se pocetkom svake poslovne godine prijenosom stanja iz bilansa sastavljenog na kraju prethodne poslovne godine ili na osnovu pocetnog bilansa kod novoosnovanih pravnih lica, a sa danom stjecanja statusa pravnog lica i prilikom provodenja statusnih promjena u skladu sa clanom 36. ovog zakona. One pozicije koje se ne nalaze u pocetnom bilansu otvaraju se u poslovnim knjigama u toku godine nastankom poslovnog dogadaja, na osnovu vjerodostojne knjigovodstvene isprave. Poslovne knjige vode se na nacin da osiguraju, kontrolu unesenih podataka, ispravnost unosa podataka, cuvanje podataka, mogucnost korištenja podataka, mogucnost uvida u promet i stanje na racunima glavne knjige, mogucnost uvida u vremenski nastanak obavljenog unosa poslovnih dogadaja. Naknadna ispravka unesenog podatka provodi se kao nova knjigovodstvena stavka tako da bude ucinak promjene iz razlike novog i prethodnog podatka. Poslovni dogadaji nastali izmedu dana bilansa i dana upisau sudski registar obuhvataju se u poslovnim knjigama prethodnog pravnog lica ili novog pravnog lica, što se utvrduje odlukom o statusnoj promjeni.

Clan 24.

Za lice koje vodi poslovne knjige, sastavlja finansijske izvještaje i koje je supotpisnik finansijskih izvještaja u skladu sa clanom 37. ovog Zakona, opcim aktom pravnog lica propisuju se uslovi koje mora ispunjavati: školsku spremu, radno iskustvo i ostalo, kao i njegovu odgovornost za ažurnost, urednost i istinitost poslovnih knjiga. Vodenjeposlovnih knjiga pravno lice može povjeriti ugovorom, uz odredenu naknadu, drugom pravnom licu ili preduzetniku registrovanom za pružanje racunovodstvenih usluga koji ima zaposlena lica kojima povjerava vodenje poslovnih knjiga, s tim da obezbijedi arhiviranje i cuvanje dokumentacije u svom sjedištu. Stav 2. ovog clana ne primjenjuju banke i druge finansijske organizacije, društva za osiguranje, davaoci finansijskog leasinga, penzijski fondovi, otvoreni fondovi pravnih lica za investicijsko bankarstvo, berze i brokersko-dilerska društva.

Popis imovine i obaveza

Clan 25.

Pravno lice je dužno da na pocetku poslovanja kao i najmanje jednom godišnje sa stanjem na dan kada se završava poslovna godina ili neki drugi obracunski period, odreden u skladu sa ovim zakonom, izvrši popis imovine i obaveza sa ciljem da se utvrdi njihovo stvarno stanje, te da se u poslovnim knjigama izvrši uskladivanje stvarnog stanja sa knjigovodstvenim stanjem. Pravna lica iz clana 3. ovog zakona, kao i pravna lica i dijelovi tih pravnih lica koja obavljaju poslove u inostranstvu, ako stranim propisima za pravna lica i njihove dijelove nije propisana obaveza posebnog vodenja knjigovodstva, kao i podnošenja i revizije godišnjih finansijskih izvještaja, su dužna popisati imovinu i obaveze najmanje jednom u toku godine, a najkasnije do kraja tekuce poslovne godine. Pravno lice kod kojeg se nalaze tuda sredstva, dužno je ta sredstva popisati posebno za svako pravno lice kojemu ta imovina pripada i dostaviti im po jedan primjerak popisnihlista na kojima su ta sredstva popisana. Kod pravnih lica cija su ta sredstva, ove se popisne liste ukljucuju u njihovu dokumentaciju o popisu. Popis imovine i obaveza tokom poslovne godine obavlja se i u slucajevima: promjene cijena proizvoda i robe, statusnih promjena u skladu sa Zakonom o privrednim društvima ("Službene novine Federacije BiH", br. 23/99, 45/00, 2/02, 6/02, 29/03, 68/05, 91/07, 84/08 i 7/09)- spajanje, pripajanje ili dijeljenje-otvaranja stecajnog postupka ili pokretanja postupka likvidacije. U navedenim slucajevima popis se provodi pod datumom nastanka statusne ili druge promjene. Pravna lica koja su predmet statusnih ili drugih promjena izraduju finansijske izvještaje za period od 1. januara do datuma statusne ili druge promjene. Popis se obavlja tokom godine i zbog primopredaje dužnosti i ne oslobada pravno lice od popisa sredstava i obaveza sa stanjem na dan 31.decembra. tekuce godine. Pravna lica u stecaju i likvidaciji nisu obveznici popisa sa stanjem na dan 31. decembra. Ova pravna lica provode popis imovine i obaveza na dan otvaranja stecajnog postupka, odnosno pokretanja postupka likvidacije. Izuzetno, pravno lice može svojim aktom predvidjeti duže periode za vršenje popisa materijala u knjižnicama, kao što su: knjige, fotografije, filmovi, arhivska grada i sl., s tim da ti periodi ne mogu biti duži od pet godina.

Clan 26.

Internim opštim aktom i Odlukom o popisu utvrduje se postupak provodenja popisa imovine i obaveza (odredivanje komisije, nacin i rokovi popisa, nacin uskladivanja knjigovodstvenog stanja sa stvarnim stanjem). Za provodenje popisa imovine i obaveza u pravnom licu formiraju se komisije za popis. Pri utvrdivanju sastava pojedinih komisija za popis treba voditi racuna da lica koja su materijalno ili finansijskizadužena za sredstva koja se popisuju i njihovi neposredni rukovodioci ne mogu biti odredeni u komisiju za popis tih sredstava. U slucaju kada je vrijeme popisa imovine i obaveza prije 31. decembra Komisija za popis je dužna da na osnovu knjigovodstvenih isprava naknadno unese u popisne liste podatke o promjenama koje su nastale izmedu dana popisa i 31.decembra tekuce godine te izvrši uskladivanje i sravnjenje knjigovodstvenog i stvarnog stanja sa 31.decembra tekuce godine. Podatke iz knjigovodstva u popisne liste ne unose lica koja rade u knjigovodstvu, nego popisna komisija. Na kraju popisa popisna komisija sastavlja izvještaj o obavljenom popisu, utvrduje viškove i manjkove i dostavlja ga na razmatranje tijelu nadležnom za razmatranje rezultata popisa za odlucivanje o popisu, najkasnije 15. dana od dana isteka poslovne godine.

Obracun amortizacije

Clan 27.

Na kraju poslovne godine sastavlja se konacan obracun amortizacije. Sastavljanje konacnog obracuna amortizacije zasniva se na stvarnom stanju utvrdenom na osnovu popisa. Stalna sredstva se sistematski otpisuju primjenom godišnjih amortizacijskih stopa koje proisticu iz procijenjenog vijeka trajanja stalnog sredstva ili primjenom amortizacijskih kvota (godišnji iznos amortizacije) utvrdenih na osnovuplaniranog korištenja stalnih sredstava. Pravno lice ima pravo na ubrzanu amortizaciju stalnih sredstava pod uslovima utvrdenim propisima kojima se reguliše porez na dobit.

Usaglašavanje potraživanja i obaveza

Clan 28.

Pravna lica su dužna da prije sastavljanja finansijskih izvještaja, usaglase medusobna potraživanja i obaveze što se dokazuje odgovarajucom knjigovodstvenom ispravom. Povjerilac je dužan da prije sastavljanja finansijskih izvještaja dostavi dužniku spisak neplacenih racuna. Prije sastavljanja finansijskih izvještaja za tekucu godinu obavezno se vrši usaglašavanje obaveza i potraživanja (konfirmacija salda). Kao dokaz postojanja odredenog stanja

potraživanja i obaveza koristit ce se knjigovodstveni podaci pravnih lica koji ce se unositi i potvrdivati odgovarajucom knjigovodstvenom ispravom-obrazac izvod otvorenih stavki. Primalac konfirmacije je dužan pošiljaocu: dužniku, povjeriocu ili njegovom revizoru odgovoriti na konfirmaciju u roku od osam dana. Stanje obaveza i potraživanja se utvrduje na dan 31.decembra tekuce godine. Pravna lica su dužna u bilješkama obrazložiti pojedinacna stanja sumnjivih i spornih potraživanja, te planirati aktivnosti i nacin rješavanja istih. Zakljucivanje poslovnih knjiga i utvrdivanje finansijskog rezultata

Clan 29.

Poslovne knjige se zakljucuju poslije knjiženja svih poslovnih promjena i obracuna na dan završetka poslovne godine najkasnije do roka za dostavljanje finansijskih izvještaja kao i u slucajevima statusnih promjena, prestanka poslovanja i u drugimslucajevima u kojima je neophodno zakljuciti poslovne knjige. Pomocne knjige koje se koriste više od jedne godine zakljucuju se po prestanku njihovog korištenja, osim knjige inventara koja se zakljucuje otudenjem sredstva. Ako se poslovne knjige vode kaoelektronski zapis, glavna knjiga se mora nakon zakljucivanja na kraju poslovne godine zaštititi na nacin da u istoj nije moguca izmjena pojedinih ili svih njenih dijelova ili listova, da je istu moguce u svakom trenutku odštampati na papir i mora se potpisati elektronskim potpisom u skladu sa Zakonom o elektronskom potpisu ili se mora odštampati na papir i uvezati na nacin da nije moguca izmjena pojedinih ili svih njenih dijelova ili listova i mora je potpisati i ovjeriti lice ovlašteno za zastupanje pravnog lica i na kraju odložiti.

Clan 30.

Na kraju poslovne godine poslovne knjige se zakljucuju, a zatim se na osnovu evidencija iz poslovnih knjiga utvrduje stanje imovine, obaveza, kapitala i finansijski rezultat sa prihodima i rashodima obracunskog perioda na koji se taj rezultat odnosi. Rasporedivanje dobiti i gubitka, pravno lice vrši u skladu sa odredbama Zakona o privrednim društvima i ovog zakona, internog opšteg akta i odluke nadležnog organa. Nacin i rokovi cuvanja knjigovodstvenih isprava, poslovnih knjiga, izvještaja i ostale dokumentacije

Clan 31.

Knjigovodstvene isprave cuvaju se u izvornom materijalnom obliku, u obliku elektronskog zapisa ili na mikrofilmu, a predstavljaju dokaznu osnovu poslovnih knjiga. Knjigovodstvene isprave se odlažu u fascikle i registratore nakon završetka godišnjeg obracuna i revizije, a zatim zapisnicki predaju u centralnu arhivu pravnog lica. Knjigovodstvene isprave, poslovne knjige i finansijski izvještaji cuvaju se u poslovnim prostorijama pravnog lica, odnosno koddrugog pravnog lica ukoliko je istom povjereno vodenje poslovnih knjiga. Ako se poslovne knjige vode na racunaru, uporedo sa memorisanim podacima, mora se

osigurati i memorisanje aplikativnog softvera, kako bi podaci bili dostupni kontroli. Pri otvaranjupostupka likvidacije ili stecaja, knjigovodstvene isprave i poslovne knjige zapisnicki se predaju likvidacijskom, odnosno stecajnom upravniku. Isprave koje se cuvaju trajno su: platne liste ili analiticke evidencije o placama u vezi sa placanjem doprinosa, kupoprodajni ugovori po kojima je izvršeno sticanje nekretnina, godišnji racunovodstveni obracuni, finansijski izvještaji, konsolidirani finansijski izvještaji, izvještaji o izvršenoj reviziji i svi interni akti od uticaja na finansijsko poslovanje. Knjigovodstvene isprave na osnovu kojih su podaci uneseni u dnevnik i glavnu knjigu cuvaju se najmanje jedanaest godina. Knjigovodstvene isprave na osnovu kojih su podaci uneseni u pomocne knjige cuvaju se najmanje sedam godina.

Clan 32.

Glavna knjiga i dnevnik cuvaju se najmanje jedanaest godina, a pomocne knjige najmanje sedam godina. Periodicni obracuni, isprave platnog prometa putem ovlaštenih finansijskih institucija cuvaju se najmanje pet godina. Godišnji izvještaj o poslovanju cuva se u originalnom obliku jedanaest godina nakon isteka poslovne godine. Pomocni obracuni, prodajni i kontrolni blokovi i sl. cuvaju se dvije godine. Revizorska društva cuvaju šest godina dokumentaciju na osnovu koje je obavljena revizija. Rok za cuvanje knjigovodstvenih isprava i poslovnih knjiga pocinje teci zadnjeg dana poslovne godine na koju se odnose poslovne knjige i u koje su podaci iz isprava uneseni.

IV. FINANSIJSKO IZVJEŠTAVANJE

Standardi i pravila

Clan 33.

Racunovodstveni standardi finansijskog izvještavanja su principi i pravila sastavljanja i prezentiranja finansijskih izvještaja koji se primjenjuju na sva pravna lica iz cl. 3. i 4. ovog zakona, a obuhvacaju:

  1. MRS i Medunarodne standarde finansijskog izvještavanja (u daljem tekstu MSFI),
  2. Medunarodne racunovodstvene standarde za javni sektor (u daljem tekstu: MRSJS) ,
  3. Prateca uputstva, objašnjenja i smjernice koje donosi Odbor za medunarodne racunovodstvene standarde (u daljem tekstu: OMRS) ,
  4. Medunarodne racunovodstvene standarde za mala i srednjapreduzeca koje objavi OMRS. Izuzetno od stava 1. ovog clana, a do objavljivanja MRSJS, budžetski korisnici i vanbudžetski fondovi primjenjivat ce u Federaciji posebne propise za budžetske korisnike i vanbudžetske fondove iz oblasti racunovodstva i revizije u javnom sektoru.
Clan 34.

Standardi revizije i nacela profesionalne etike profesionalnih racunovoda i revizora koji se primjenjuju na cijeloj teritoriji Federacije su: Medunarodni standardi revizije (u daljem tekstu: MSR), koje donosi MFR, Kodeks etike za profesionalne racunovode, koje donosi MFR, Sva prateca uputstva, objašnjenja i smjernice, koje donosi MFR.

Finansijski izvještaji

Clan 35.

Pravna lica finansijske izvještaje sastavljaju i prezentiraju za poslovnu godinu i to za period od 1. januara. do 31. decembra tekuce godine sa usporedivim podacima za prethodnu godinu. Izuzetno, zavisno pravno lice cije maticno pravno lice sa sjedištem u inostranstvu ima poslovnu godinu razlicitu od kalendarske godine, uz saglasnost ministra može sastavljatii prezentirati finansijske izvještaje za period koji je razlicit od perioda iz stava 1. ovog clana. Pravno lice kod kojeg nastane statusna promjena, finansijske izvještaje sastavlja na datum statusne promjene. Poslovni dogadaji nastali izmedu dana bilansai dana upisa u sudski registar obuhvataju se u finansijskim izvještajima prethodnog pravnog lica ili novog pravnog lica, što se utvrduje odlukom o statusnoj promjeni. Finansijski izvještaji sastavljaju se i u slucaju otvaranja, odnosno zakljucenja stecaja,odnosno postupka likvidacije pravnog lica.

Clan 36.

Godišnje finansijske izvještaje cine: Bilans stanja-Izvještaj o finansijskom položaju na kraju perioda, Bilans uspjeha-Izvještaj o ukupnom rezultatu za period, Izvještaj o gotovinskim tokovima-Izvještaj o tokovima gotovine, Izvještaj o promjenama na kapitalu, Bilješke uz finansijske izvještaje. Izuzetno od odredbe iz stava 1. ovog clana, mala preduzeca godišnje finansijske izvještaje prezentiraju kroz: Bilans stanja-Izvještaj o finansijskom položaju na kraju perioda i Bilans uspjeha-Izvještaj o ukupnom rezultatu za period. Uz godišnji finansijski izvještaj korisnicima finansijskih izvještaja se prezentiraju i posebni izvještaji sacinjeni prema zahtjevu Federalnog zavoda za statistiku.

Clan 37.

Za finansijske izvještaje pravnog lica odgovorno je lice ovlašteno za zastupanje pravnog lica, upisano u sudski registar. Finansijski izvještaji pravnog lica, pa i oni štampani na racunaru, moraju biti ovjereni potpisom i pecatom certificiranog racunovode koji sadrži naziv "certificirani racunovoda", njegovo ime i prezime, kao i broj važece licence, izuzev za certificirane racunovode iz clana

  1. stav 6. ovog zakona. Istodobno finansijski izvještaji moraju biti potpisani od strane lica ovlaštenog za zastupanje pravnog lica, upisanog u sudski registar, koje podnosi finansijske izvještaje, ovjerene pecatom pravnog lica-podnosioca.
Clan 38.

Pravna lica koja su razvrstana u velika i srednja dužna su sastavljati i prezentirati polugodišnje finansijske izvještaje, tj. finansijske izvještaje pripremljene za obracunski period od 1. januara do 30. juna. Nezavisno od kategorije u koju su razvrstana u skladu sa odredbama clana 4. ovog zakona, pravna lica cijim se vrijednosnim papirima trguje na tržištima kapitala ili su u postupku pripreme za izlazak na ta tržišta obavezna su sastavljati i prezentirati polugodišnje finansijske izvještaje ako je takva obaveza predvidena propisima kojima se ureduje poslovanje vrijednosnim papirima. Polugodišnji izvještaj obuhvaca: Bilans stanja-Izvještaj o finansijskom položaju na kraju perioda, Bilans uspjeha-Izvještaj o ukupnom rezultatu za period, Izvještaj o gotovinskim tokovima-Izvještaj o tokovima gotovine, Izvještaj o promjenama na kapitalu, Bilješke uz finansijske izvještaje, pripremljene u skladu sa MRS 1-Prezentacija finansijskih izvještaja ili MRS 34-Periodicni finansijski izvještaji.

Clan 39.

Ministar propisuje sadržaj i formu finansijskih izvještaja koji se pripremaju i prezentiraju u skladu sa ovim zakonom. Pravna lica koja knjigovodstvo vode na sredstvima za automatsku obradu podataka, finansijski izvještaj mogu predati i na propisanoj formi obrasca štampanim na racunaru s tim da, uz takve obrasce, istovjetne podatke podnesu i na elektronskom mediju. Poslovne knjige, finansijski izvještaji i druge finansijske informacije prezentirane od strane lica na koja se odnose odredbe ovog zakona izražavaju se u novcanoj jedinici i na jezicima koji su u službenoj upotrebi u Federaciji.

Godišnji izvještaj o poslovanju

Clan 40.

Pravna lica su obavezna pripremati godišnje izvještaje o poslovanju koji daju objektivan prikaz poslovanja pravnog lica i njegov položaj, ukljucujuci i opis glavnih rizika i

neizvjesnosti sa kojima se suocava i mjera preduzetih na zaštiti životne sredine. Godišnji izvještaj o poslovanju obavezno sadrži: sve znacajne dogadaje nastale u periodu od završetka poslovne godine do datuma predaje finansijskog izvještaja, procjenu ocekivanog buduceg razvoja pravnog lica, najvažnije aktivnosti u vezi saistraživanjem i razvojem, informacije o otkupu vlastitih akcija i udjela, informacije o poslovnim segmentima pravnog lica, korištene finansijske instrumente ako je to znacajno za procjenu finansjjskog položaja i uspješnosti poslovanja pravnog lica, ciljeve i politike pravnog lica u vezi sa upravljanjem finansijskim rizicima; zajedno sa politikama zaštite od rizika za svaku planiranu transakciju za koju je neophodna zaštita, izloženost pravnog lica cjenovnom, kreditnom, tržišnom, valutnom riziku likvidnostii drugim rizicima prisutnim u poslovanju pravnog lica.

Clan 41.

Godišnji izvještaj o poslovanju velikih pravnih lica i pravnih lica ciji su vrijednosni papiri uvršteni na organizovano tržište vrijednosnih papira mora sadržavati i prikaz primijenjenih pravila korporativnog upravljanja. Izuzetno od odredaba iz stava 1. ovoga clana, mala pravna lica nisu dužna da pripremaju godišnji izvještaj o poslovanju, ali su informacije o otkupu vlastitih dionica dužne navesti u zabilješkama uz finansijske izvještaje.

Konsolidovani finansijski izvještaj

Clan 42.

Kod statusnih oblika povezivanja, u skladu sa Zakonom o privredniim društvima sastavljaju se i konsolidovani godišnji finansijski izvještaji. Konsolidovani finansijski izvještaj je finansijski izvještaj grupepravnih lica za statusni oblik povezivanja koji cini ekonomsku cjelinu u kome su izdvojeni interni odnosi izmedu tih lica na osnovu kapitala, potraživanja i obaveza, prihoda i rashoda, gdje odredeno lice (maticno) ima pravo upravljanja finansijskim i poslovnim politikama.

Clan 43.

Pri izradi konsolidovanih finansijskih izvještaja pravna lica su dužna pridržavati se pravila i procedura konsolidacije godišnjih finansijskih izvještaja koja su uredena MRS-a i MSFI-a. Obaveza za izradu konsolidovanog finansijskog izvještaja nastaje od prvog mjeseca po isteku mjeseca u kome je formiran statusni oblik povezivanja. Obaveza za izradu konsolidovanog finansijskog izvještaja prestaje krajem mjeseca u kome je statusni oblik povezivanja prestao da postoji. Konsolidovane finansijske izvještaje pravno lice, koje u grupi pravnih lica predstavlja

maticno, dužno je saciniti i dostaviti Ovlaštenoj instituciji iz clana 44. ovoga zakona. Obaveza sacinjavanja konsolidovanih finansijskih izvještaja je jedanput godišnje s prikazomstanja poslovnog rezultata na kraju poslovne godine.

Predaja polugodišnjih i godišnjih financijskih izvještaja i godišnjih izvještaja o poslovanju

Clan 44.

Polugodišnji finansijski izvještaji iz clana 38. i godišnji finansijski izvještaji iz clana 36. i godišnji izvještaji o poslovanju iz clana 40. ovoga zakona predaju se Ovlaštenoj instituciji, osnovanoj posebnim zakonom, koja obavlja kontrolu i obradu finansijskih izvještaja, te vodi Jedinstveni registar financijskih izvještaja. Polugodišnji finansijski izvještaji predaju se najkasnije 31. jula tekuce godine. Godišnji finansijski izvještaji i godišnji izvještaji o poslovanju se predaju najkasnije do posljednjeg dana februara tekuce godine za prethodnu godinu. Pravna lica, koja u skladu sa clanom 42. ovog Zakona imaju obavezu pripremiti i prezentirati konsolidovane finansijske izvještaje, dužna su te izvještaje predati najkasnije do kraja aprila tekuce za prethodnu godinu. Rok za predaju revizorskog izvještaja sa priloženim finansijskim izvještajimakoji su bili predmet revidiranja je najkasnije kraj tekuce godine za prethodnu godinu.

Pravno lice je uz izvještaje dužno dostaviti i odluku o utvrdivanju godišnjih finansijskih izvještaja od strane nadležnog organa te odluku o prijedlogu raspodjele dobitiili pokrica gubitka. Pravno lice koje sastavlja finansijske izvještaje, u skladu sa clanom 35. ovog zakona dužno je godišnje finansijske izvještaje dostaviti u roku 60 dana od dana nastanka statusne promjene, pokretanja postupka likvidacije ili otvaranjastecaja, a za ostale poslovne godine u roku od 120 dana od dana isteka poslovne godine. Izuzetno, finansijske izvještaje nisu dužna podnijeti pravna lica koja su registrovana u tekucoj poslovnoj godini i koja, nakon registracije, do 31.decembra tekuce poslovne godine nisu imale drugih promjena na svom racunu osim uplate obaveznog depozita, uz napomenu da su ta lica dužna do kraja februara tekuce godine obavijestiti Ovlaštenu instituciju iz stava 1. ovog clana o tim cinjenicama podnošenjem Izjave o neaktivnosti za prethodnu poslovnu godinu.

Clan 45.

Ovlaštena institucija je obavezna da podatke iz preuzetih finansijskih izvještaja iz clana 44. ovog zakona obradi na nacin podesan za ocjenu imovinskog, prinosnog i finansijskog položaja pravnih lica. Podaci izstava 1. ovog clana javni su i dostupni svim pravnim i fizickim licima. Podatke pripremljene u skladu sa stavom 1. ovog clana, Ovlaštena institucija je dužna dostaviti Ministarstvu u roku od 60 dana od isteka rokova za predaju finansijskih izvještaja, definisanih u clanu 44. ovog zakona.

Istovremeno, Ovlaštena institucija je obavezna Ministarstvu dostaviti podatke o pravnim licima koja nisu postupila, u skladu sa odredbama clana 44. ovog zakona..

Nadzor

Clan 46.

Porezna uprava Federacije Bosne iHercegovine (u daljem tekstu: Porezna uprava) je ovlaštena obavljati nadzor pravnih lica nad aktivnostima pravnih lica radi provjere da li se aktivnosti od znacaja za organizaciju i funkcionisanje sistema racunovodstva i knjigovodstva obavljaju u skladu saodredbama ovog i drugih relevantnih zakona i propisa donesenih na osnovu tih zakona, s tim da Porezna uprava ne vrši nadzor nad primjenom MRS-a i MSFI-a. Nadzor obavljaju i druge institucije ukoliko su iste posebnim propisom ovlaštene za obavljanje nadzora nad aktivnostima pojedinih pravnih lica na koja se primjenjuju odredbe ovog zakona. Nadzor obavljaju ovlaštena lica Porezne uprave na sljedeci nacin: pracenjem, prikupljanjem knjigovodstvenih isprava, poslovnih knjiga, godišnjih financijskih izvještaja te drugih poreznih i statistickih izvještaja (analiza finansijskih izvještaja), provjerom sistema koji obveznik primjenjuje za obradu podataka u vezi racunovodstvenih poslova, direktnom nadzorom kod obveznika.

Clan 47.

Porezna uprava po okoncanjuprovedenog postupka nadzora može preduzeti sljedece mjere: donijeti rješenje o otklanjanju utvrdenih nepravilnosti i podnijeti prijavu za pokretanje prekršajnog ili kaznenog postupka. Na rješenje iz tacke 1. stava 1. ovog clana, obveznik ovog zakona kod koga se obavljala provjera u roku od 15 dana od dana prijema Rješenja može uložiti žalbu Ministarstvu. Ministarstvo rješava po žalbi u roku od 15 dana od dana prijema žalbe. Žalba odlaže izvršenje Rješenja. Protiv rješenja drugostepenog organa može se pokrenuti upravni spor podnošenjem tužbe Vrhovnom sudu Federacije Bosne i Hercegovine.

Clan 48.

Pravno lice je dužno ovlaštenom licu omoguciti provodenje nadzora nad svim knjigovodstvenim ispravama, poslovnim knjigama, godišnjim finansijskim izvještajima i drugim poreznim i statistickim izvještajima, te sistema koji primjenjuje za obradu podataka. Pravno lice je dužno na zahtjev Porezne uprave dostaviti kopije isprava ili finansijskih izvještaja iz stava 1. ovog clana. Pravno lice je dužno ovlaštenim licima staviti na raspolaganje odgovarajuce prostorije u kojima mogu nesmetano i bez prisutnosti drugih lica obaviti nadzor racunovodstvenih poslova. Lica ovlaštena za zastupanje pravnih lica i zaposlenici koji obavljaju racunovodstvene

poslove dužni su na zahtjev ovlaštenog lica dati na uvid sve knjigovodstvene isprave, poslovne knjige, godišnje finansijske izvještaje, porezne i statisticke izvještaje i druge informacije o racunovodstvenim poslovima bitnim za obavljanje nadzora i sastaviti pisani izvještaj ili odazvati se na davanje usmene izjave ukoliko to zahtijeva Porezna uprava.

V. REVIZIJA FINANSIJSKIH IZVJEŠTAJA

Revizija

Clan 49.

Revizija je postupak provjere i ocjene finansijskih izvještaja te podataka i metoda koje se primjenjuju pri sastavljanju finansijskih izvještaja, na osnovu kojih se daje strucno i neovisno mišljenje o istinitosti i objektivnosti finansijskog stanja, rezultata poslovanja i novcanih tokova pravnog lica, u skladu sa MRS-a, MSFI-a i drugim propisima u Federaciji u cilju zaštite javnoginteresa kod javnog prezentiranja finansijskih izvještaja. Revizija finansijskih izvještaja obavlja se u skladu sa ovim zakonom i MSR uz poštivanje Kodeksa profesionalne etike revizora i pravila revizorske struke, te drugih pravila i propisa koji regulišuovu oblast. Obaveznoj reviziji podliježu finansijski izvještaji i konsolidirani finansijski izvještaji pravnih lica razvrstanih u velika i srednja preduzeca, te finansijski izvještaji pravnih lica cijim se vrijednosnim papirima trguje ili se vrši pripremaza njihovo emitovanje na organizovanom tržištu vrijednosnih papira. Obaveznoj reviziji podliježu i finansijski izvještaji pravnih lica ukoliko je to propisano posebnim propisima kojim se ureduje njihovo poslovanje. Pravna lica koja se svrstavaju, u skladusa clanom 4. ovog zakona u mala, mogu odluciti da se revizija njihovih finansijskih izvještaja vrši u skladu sa odredbama ovog zakona.

Društva za reviziju

Clan 50.

Sve oblike revizije u Federaciji obavljaju privredna društva za reviziju koja posjedujulicencu izdatu od Ministarstva. Društva za reviziju osnivaju se u skladu sa odredbama ovog zakona i zakona kojima se ureduju pitanja u vezi osnivanja, poslovanja i prestanka poslovanja privrednih društava. Licence privrednim društvima za reviziju koja su licencirana u skladu sa odredbama odgovarajucih zakona o racunovodstvu i reviziji u Republici Srpskoj i Brcko Distriktu izdaju se u skladu sa uslovima uzajamnog priznavanja kvalifikacija na cijeloj teritoriji Bosne i Hercegovine, definisanim u Zakonu o reviziji i racunovodstvu Bosne i Hercegovine. Vecinsko pravo glasa i vecinsko ucešce u kapitalu u društvu za reviziju moraju imati iskljucivo ovlašteni revizori ili drugo društvo za reviziju u svojstvu osnivaca. Društvo za reviziju može obavljati usluge revizije samo ako u radnom odnosu na neodredeno

vrijeme sa punim radnim vremenom ima zaposlenog najmanje jednog ovlaštenog revizora sa važecom licencom Društva za reviziju sa zaposlenim samo jednim ovlaštenim revizorom ne mogu obavljati reviziju finansijskih izvještaja: dionickih društava i društava sa ogranicenom odgovornošcu ciji je godišnji prihod veci od 8,000.000,00 KM, po isteku jedne godine od pocetka primjene ovog zakona, privrednih društava i javnih dionickih društava ciji vrijednosni papiri kotiraju naberzi, banaka, investicijskih fondova i društava, osiguravajucih društava, brokerskih društava, odnosno drugih pravnih lica, koja obavljaju finansijske usluge i za koje zakon koji ureduje obavljanje tih poslova odreduje dodatni obim revizije konsolidovanih izvještaja. Društva za reviziju su dužna obezbijediti se od odgovornosti za štetu koju bi privrednim društvima moglo pociniti neadekvatno izraženo revizorsko mišljenje. Minimalna svota pokrica po štetnom dogadaju iznosi 50.000,00 KM. Minimalna svota pokrica po štetnom dogadaju koje bi revizorsko društvo moglo prouzrokovati obavljanjem usluga revizije banaka, investicijskih fondova i društava za osiguranje iznosi 500.000,00 KM. Precizne odredbe osiguranja od odgovornosti za štetu propisat ce Komora u roku od šest mjeseci od dana osnivanja.

Clan 51.

Reviziju finansijskih izvještaja obavljaju lica koja imaju profesionalno zvanje ovlašteni revizor, koja posjeduju važecu licencu za rad na poslovima revizije finansijskih izvještaja i koja su zaposlena u duštvu za reviziju ili angažovana od društva za reviziju. Ovlašteni revizor je nezavisno profesionalno lice koje obavlja reviziju i odgovara za pravilnost obavljanja revizije, sastavljanje izvještaja o reviziji i izražavanje revizorskog mišljenja, u skladu sarevizorskim standardima i ovim zakonom. Za potrebe obavljanja revizije iz specificnih podrucja mogu se angažovati, uz pisanu saglasnost pravnog lica kod koga se obavlja revizija, vanjski eksperti koji nisu ovlašteni revizori. O angažovanju vanjskih eksperata treba se pisano obavijestiti Komora. Pored ovlaštenog revizora, na poslovima revizije mogu biti angažovana i lica koja nisu ovlašteni revizori, u statusu revizora pripravnika.

Clan 52.

Pravno lice vrši izbor društva za reviziju. Odluku o izboru društva za reviziju donosi organ pravnog lica utvrden odgovarajucim pravnim aktom. Društvo za reviziju koje je odabrano, ne može vršiti reviziju uzastopno duže od pet godina, racunajuci od dana otpocinjanja primjene ovog zakona. Izuzetno, reviziju kod istog pravnog lica društvo za reviziju može obavljati još dvije godine nakon isteka roka iz stava 2.ovog clana, ukoliko obezbijedi da reviziju izvrši drugi revizor. Društva za reviziju dužna su Ministarstvu, najkasnije do 15. januara tekuce godine dostaviti fotokopije ugovora o reviziji zakljucenih tokom prethodne godine. Medusobna prava i obaveze društva za reviziju i pravnog lica kod kojeg se obavlja revizija, ureduju se ugovorom o reviziji. Ugovor o reviziji mora biti zakljucen u pisanom obliku i ne može se otkazati iz neopravdanih razloga. Razlika u mišljenju u vezi oblasti racunovodstva i

revizije izmedu predstavnika pravnog lica kod kojeg se obavlja revizija i društva za reviziju, nije opravdan razlog za otkazivanje ugovora o reviziji. Društvo za reviziju ne može ugovorene poslove revizije ustupiti drugom društvu za reviziju. Za obavljenu reviziju placa se naknada. Iznos naknade utvrduje se ugovorom i ne može biti niži od tarife revizorskih usluga koje utvrduje i donosi Komora uz saglasnost Ministarstva. Tarife se moraju objaviti u službenim glasilima Federacije. Društvo za reviziju koje u toku obavljanja revizije ostane bez minimalno jednog ovlaštenog revizora na neodredeno vrijeme sa punim radnim vremenom, dužno je da prekine dalji rad i o toj promjeni obavijesti Ministarstvo i pravno lice-klijenta kod koga se obavlja revizija, u roku od osam dana, kako bi to pravno lice moglo reviziju povjeriti drugom društvu za reviziju. Ako nastupi okolnost iz stava 8. ovog clana, društvo ne može zakljucivati novi ugovoro obavljanju usluga revizije dok se ne ispune uslovi propisani clanom 50. ovog zakona.

Clan 53.

U izvještaju o izvršenoj reviziji finansijskih izvještaja izražava se mišljenje o tome da li finansijski izvještaji istinito i objektivno prikazuju po svim materijalno znacajnim pitanjima finansijsko stanje i rezultate poslovanja pravnog lica, promjene na kapitalu i tokove gotovine u obracunskom periodu na koji se odnosi revidirani finansijski izvještaj, kao i da li su izvještaji sastavljeni u skladu sa MRS-aodnosno MSFI-a. Mišljenje ovlaštenog revizora mora biti izraženo u skladu sa MSR i može biti pozitivno, mišljenje sa rezervom, negativno ili u formi u kojoj se revizor suzdržava od davanja mišljenja. Revizorski izvještaj o obavljenoj reviziji za posebne namjene sastavlja se u skladu sa posebnim propisima. Revizorski izvještaj sastavlja i potpisuje ovlašteni revizor u svoje ime i ovlašteni predstavnik u ime društva za reviziju. Revizorskom izvještaju prilažu se finansijski izvještaji koji su bili predmet revidiranja. Ovlašteni revizor, koji je sastavljao revizorski izvještaj, na poziv ili na licni zahtjev može o svom trošku prisustvovati sjednici organa upravljanja pravnog lica kada se razmatra izvještaj o obavljenoj reviziji tog pravnog lica.

Clan 54.

Radna dokumentacija i spisi nastali u toku revizije povjerljive su prirode, vlasništvo su revizorskog društva i revizora koji je obavljao reviziju i mogu se koristiti samo za potrebe revizije i podliježu zaštiti i tajnosti podataka. Ovlašteni revizor, društvoza reviziju i druga lica koja su radila i kojima su na bilo koji nacin bili dostupni povjerljivi podaci u toku revizije ne smiju ih iznositi niti omoguciti trecim licima da se njima koriste. Izuzetno, mogu se koristiti za potrebe provjere kvalitete rada koju obavlja Komora. Društvo za reviziju mora omoguciti uvid u podatke ako su oni potrebni za utvrdivanje cinjenica u istražnim ili krivicnim postupcima. Podaci se mogu dostaviti na uvid samo na osnovu pisanog zahtjeva suda.

Licence za rad društva za reviziju i ovlaštenih revizora

Clan 55.

Osnivac društva za reviziju podnosi Ministarstvu zahtjev za izdavanje licence za rad. Uz zahtjev iz stava 1. ovog clana osnivac podnosi: odluku o osnivanju, odnosno drugi osnivacki akt, statut društva, interni akt kojim je uredena metodologija obavljanja usluge revizije, podatke o osnivacu/osnivacima društva, podatke o licu ili licima koji kod društva za reviziju zasnivaju radni odnos i dokaz o zapošljavanju ovlaštenog revizora sa važecom licencom ili više njih na neodredeno vrijeme sa punim radnim vremenom (fotokopija ugovora o radu, radne knjižice i potvrde o prijavama na zdravstveno i penzijsko-invalidsko osiguranje), podatke o drugim revizorima angažovanim od strane privrednog društva za reviziju, akt o registracijidruštva za obavljanje revizije kod nadležnog suda. Ako je osnivac privrednog društva za reviziju strano pravno lice, pravno lice iz Republike Srpske ili Brcko Distrikta uz zahtjev za izdavanje licence za rad, pored dokumenata iz stava 2. ovog clana, podnosi i dokumentaciju kojom se dokazuje da je u maticnoj državi ili entitetu, odnosno Brcko Distriktu, registrovano za pružanje usluga revizije. Na osnovu potpunog i dokumentovanog zahtjeva iz st. 2. i 3. ovog clana Ministarstvo izdaje licencu za rad društvaza reviziju u roku 30 dana od dana prijema zahtjeva. Kad se iz priložene dokumentacije utvrdi da nisu ispunjeni uslovi za obavljanje revizije, propisani zakonom, Ministarstvo ce donijeti Rješenje o odbijanju zahtjeva za izdavanje licence za rad.

Clan 56.

Ministarstvo vodi Registar društava za reviziju kojim su izdate dozvole za rad. Registar društava za reviziju obavezno sadrži poslovno ime i adresu društva za reviziju, oblik organizovanja, imena osnivaca i njihovo ucešce u kapitalu društva za reviziju,imena lica ovlaštenih za zastupanje društva i imena stalno zaposlenih ili na drugi nacin angažovanih ovlaštenih revizora sa licencama. Podaci koji se upisuju u Registar privrednih društava za reviziju su javni. U Registar društava za reviziju, u roku od30 dana, obavezno se prijavljuju sve promjene u podacima iz st. 2. i 3. clana 55. ovog zakona. Ministar donosi Rješenje o oduzimanju dozvole za rad društvu za reviziju ako: 1) obavlja oblik revizije koji nije u skladu sa odredbama ovog zakona, 2) je dozvola za obavljanje poslova revizije izdata na osnovu neistinitih Podataka, 3) nije u propisanom roku postupio u skladu sa clanom 72. ovog zakona; 4) ne ispunjava uslov iz clana 53. stav 2. ovog zakona, 5) usluge revizije pruža povezanom pravnom licu ili uodnosu na to pravno lice postoje neke druge smetnje definisane Kodeksom, 6) se na nacin propisan u clanu 50. st. 7. i 8. ovog zakona ne obezbijedi od

odgovornosti za štetu koju može prouzrokovati izražavanjem revizorskog mišljenja. Rješenje iz stava 5.ovog clana konacno je u upravnom postupku, a protiv njega se može pokrenuti upravni spor.

Clan 57.

Ministarstvo ovlaštenim revizorima izdaje, obnavlja i oduzima licence za obavljanje poslova revizije finansijskih izvještaja. Ministar pravilnikom propisuje uslove za izdavanje, obnavljanje i oduzimanje licence ovlaštenim revizorima i društvima za reviziju. Ministarstvo vodi Registar ovlaštenih revizora kojim je u skladu sa zakonom izdata licenca u zvanju ovlaštenog revizora. Registar ovlaštenih revizora obavezno sadrži ime i prezime ovlaštenog revizora, adresu prebivališta, jedinstveni maticni broj, naziv tijela koje je ovlaštenom revizoru izdalo certifikat, broj i datum izdavanja licence, rok važenja licence i druge podatke od znacaja za pravilnu identifikaciju ovlaštenog revizora. Podaci koji se upisuju u Registar ovlaštenih revizora su javni.

Clan 58.

Ministarstvo ce donijeti Rješenje o oduzimanju licence za obavljanje poslova revizije i brisanje iz Registra ovlaštenih revizora: na vlastiti zahtjev imaoca licence, ako je prilikom podnošenja zahtjeva za izdavanje dozvole dao neistinite podatke, ako nije postupio u skladu sa clanom 72. stav 3. ovog zakona ili po isteku roka važenja licence nije podnio zahtjev za obnavljanje licence, ako je kažnjen za krivicna djela protiv sigurnosti platnog prometa i poslovanja. Rješenje iz stava 1. ovog clana konacno je u upravnom postupku, a protiv njega se može pokrenuti upravni spor.

Sukob interesa

Clan 59.

Društvo za reviziju i ovlašteni revizor ne moguobavljati reviziju kod pravnog lica: 1)gdje je društvo ili ovlašteni revizor vlasnik udjela ili dionica, 2)gdje je društvo ucestvovalo u vodenju poslovnih knjiga ili izradi finansijskih izvještaja za godinu za koju se obavlja revizija, 3)ako su društvo i pravno lice povezani na nacin da bi mogla postojati sumnja u nezavisnost i nepristrasnost revizije, 4)gdje je ovlašteni revizor clan nadzornog odbora, uprave ili zaposlenik njegov bracni drug, njegov srodnik po krvi u pravoj liniji do drugog stepena,

5)akona bilo koji nacin postoje druge okolnosti koje dovode do sumnje u njegovu nezavisnost i nepristrasnost.

Clan 60.

Društvo za reviziju i ovlašteni revizor ne mogu obavljati reviziju kod pravnog lica kod kojeg je za godinu za koju se obavlja revizija biloangažovano od pravnog lica za usluge: 1) u vezi sa procjenom vrijednosti preduzeca, 2) aktuarske usluge, 3) interne revizije, 4) menadžerske usluge i usluge ljudskih resursa, 5) pravne i strucne usluge koje se odnose na proces revizije, 6) savjetodavne, brokerske, dilerske ili investicione usluge.

VI. NADZOR KVALITETA RADA DRUŠTAVA ZA REVIZIJU

I OVLAŠTENIH REVIZORA

Revizorska komora

Clan 61.

Društva za reviziju, koja imaju licence za rad Ministarstva, osnivaju Revizorsku komoru. Komora je strucna organizacija revizorskih društava i ovlaštenih revizora koji posluju na teritoriji Federacije. Komora ima svojstvo pravnog lica s javnim ovlaštenjima utvrdenim ovim zakonom. Komora ima nadležnost i obavlja zadatke na podrucju usluga revizije i drugih strucnih podrucja u vezi sa revizijom, a narocito: 1) odreduje visinu clanarine i drugih prihoda, 2) brine se o ugledu revizorske profesije, 3) izraduje minimalnu metodologiju obavljanja provjere kvaliteta rada revizorskih društava i ovlaštenih revizora, 4) nadzire kvalitet rada revizorskih društava i ovlaštenih revizora, prema potrebi vodi postupke te poduzima potrebne mjere da se utvrdene nepravilnosti uklone i sankcionišu, o cemu svakih šest mjeseci obavještava Ministarstvo.

Clan 62.

Komora ce se osnovati uroku šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona, a najduže u roku od godinu dana od dana osnivanja Komore donijet ce svoje akte kojima se ureduje rad Komore. Društva za reviziju iz clana 61. ovog zakona ce sazvati osnivacku skupštinu u roku 90 danaod dana stupanja na snagu ovog zakona.

Clan 63.

Komora je obavezna objaviti: Statut i Odluku o iznosu clanarine u "Službenim novinama Federacije BiH". Opci akti i drugi dokumenti koje Komora donosi, u skladu sa Statutom objavljuju se u glasilu Komore ina internetskoj stranici Komore.

Clan 64.

Tijela Komore su: Skupština, Upravno vijece, predsjednik Komore i druga tijela Komore. Nadležnosti, zadaci i nacin rada tijela Komore odreduju se ovim zakonom i Statutom. Skupština: 1) donosi Statut uz prethodnu saglasnost Ministarstva i druge opšte akte Komore, 2) donosi Odluku o iznosu clanarine uz prethodnu saglasnost Ministarstva, 3) donosi Kodeks profesionalne etike revizora, 4) utvrduje pravila nadzornog i kontrolnog postupka, 5) bira clanove Upravnog vijeca, predsjednika Komore i clanove drugih tijela odredenih Statutom, 6) utvrduje program i plan rada, finansijski plan Komore i usvaja finansijske izvještaje, te utvrduje godišnji izvještaj o radu i dostavlja ga Odboru iz clana

  1. ovog zakona na razmatranje u roku od 15 dana od dana usvajanja na Skupštini, 7) imenuje clanove Komisije za nadzor i vrši provjeru kvalitete rada društva za reviziju. Skupština može odlucivati i o drugim pitanjima odredenim Statutom. Komorom upravlja Upravno vijece. Upravnovijece: 1) predlaže programe rada i razvoja Komore te prati njihovo provodenje, 2) predlaže iznos clanarine, 3) utvrduje minimalni oblik i sadržaj radne dokumentacije obavljanja revizije, 4) utvrduje minimalnu metodologiju obavljanja provjere kvalitetarada, 5) obavlja druge strucne zadatke i usluge povezane sa razvojem revizorske struke u skladu sa Statutom Komore, 6) daje clanovima Komore strucna mišljenja i obrazloženja ako oni to zatraže, 7) donosi pravilnike i akte u skladu sa Statutom Komore, obavlja i druge zadatke odredene Statutom Komore.

Nadzor kvaliteta rada

Clan 65.

Komora nadzire kvalitet rada društava za reviziju i ovlaštenih revizora radi provjere posluju li i obavljaju li reviziju u skladu sa ovim zakonom, MSR i drugim pravilima revizorske struke. Komora nadzire kvalitet rada obavljenih revizija i izvještaja društava za reviziju, ugovore i naknade obavljenih revizija, ocjenjuje sistem unutrašnje kontrole kvaliteta revizorskog

društva, provjerava vlasnicke i upravljacke strukture, nadzire zapošljavanje ovlaštenih revizora i provjerava druga podrucja u skladu s odredbama ovog zakona (u daljem tekstu: nadzor kvaliteta rada). Komora nadzire kvalitet rada najmanje jednom u tri godine kod revizora i društva za reviziju koje obavlja reviziju pravnih lica od javnog interesa, odnosno najmanje jednom u šest godina kod ostalih pravnih lica. Komora je dužna, prije pocetka obavljanja nadzora kvaliteta rada, pisanim putem obavijestiti društvo za reviziju. Nadzor kvaliteta rada iz stava 1. ovog clana obavlja Komisija koju imenuje Skupština Komore, ciji clanovi su ovlašteni revizori s najmanje pet godina iskustva na poslovima revizije. Imenovanje clanova Komisije provodi se na objektivan nacin kako bi se sprijecio sukob interesa izmedu lica koja provodenadzor i provjeru kvaliteta rada i revizorskog društva koje je predmet provjere. Za svoj rad Komisija odgovara Skupštini. Po okoncanom nadzoru sastavlja se zapisnik koji obavezno sadrži nalaze i mišljenje o izvršenoj provjeri. Ukoliko su u postupku nadzorauocene nepravilnosti u radu društava za reviziju i ovlaštenih revizora, zapisnik iz stava 6. ovog clana, mora sadržavati nalog za otklanjanje uocenih nepravilnosti s preciziranim rokom za otklanjanje istih. Društvo za reviziju, odnosno ovlašteni revizorima pravo uložiti pisani prigovor na sacinjeni zapisnik u roku od osam dana od dana njegovog prijema. O prigovoru odlucuje Komora u roku od tri dana od dana njegovog prijema. Ukoliko društvo za reviziju, odnosno ovlašteni revizor u ostavljenom roku ne postupi po nalogu za otklanjanje uocenih nepravilnosti, Komora ce Ministarstvu podnijeti prijedlog za oduzimanje licence-odobrenja za rad i brisanje iz Registra društava za reviziju.

Javni nadzor

Clan 66.

Javni nadzor nad Komorom, društvima za revizijui ovlaštenim revizorima provodi Odbor za javni nadzor (u daljem tekstu: Odbor). Odbor ima pet clanova koje na prijedlog ministra imenuje i razrješava Vlada Federacije. Odbor donosi odluke konsenzusom. Clanovi Odbora morajubiti eksperti iz oblasti revizije koji posjeduju znanje iz tog podrucja i koji nisu profesionalno angažovani u provodenju revizije. Odbor obavlja nadzor nad: 1) registracijom društava za reviziju, 2) usvajanjem standarda profesionalne etike, interne kontrole kvaliteta rada društava za reviziju i revizije, 3) provodenjem kontinuirane edukacije, osiguranja kvaliteta, te sistema discipline. Odbor nadzire i: 1) zakonitost rada i postupanja Komore, 2) djelotvornost, ekonomicnost i svrsishodnost rada Komore, 3) unutrašnje uredenje i organizaciju Komore te osposobljenost clanova za obavljanje poslova iz nadležnosti Komore, 4) odnos clanova Komore prema društvima za reviziju i ovlaštenim revizorima i drugim strankama.

Odbor saraduje sa nadzornim tijelima u Republici Srpskoj, Brcko Distriktu, državama clanicama Evropske unije i trecim zemljama, posebno u slucajevima utvrdivanja odredenih nepravilnosti u radnjama društava za reviziju i ovlaštenih revizora. U slucaju potrebe Odbor ce provoditi naknadne provjere društava za reviziju, te prema potrebi i rezultatima provjere poduzimati odredene mjere i akcije, o cemu ce redovno informisati Ministarstvo. Sredstva za finansiranje aktivnosti Odbora obezbjeduju se u Budžetu Federacije Bosne i Hercegovine. Program rada i finansijski plan za narednu godinu Odbor je obavezan dostaviti Vladi Federacije najkasnije do 31. decembra tekuce godine, a Izvještaj o radu za proteklu godinu i izvršenje finansijskog plana, zajedno sa Izvještajem o radu Komore do 31. marta tekuce godine, putem Ministarstva, na razmatranje iprihvatanje. Program rada i Izvještaj o radu moraju se objaviti na internetskim stranicama Ministarstva i Vlade Federacije.

Clan 67.

U cilju provodenja javnog nadzora Odbor može, prema potrebi, zatražiti odgovarajuce izvještaje i podatke o radu te izvršenim zadacima Komore. Ako u provedbi javnog nadzora Odbor ocijeni da postoje odredene nezakonitosti i nepravilnosti u radu Komore, preduzet ce sljedece radnje: 1) zatražit ce izvještaj i druge podatke o uocenim nepravilnostima, 2) predložit ce mjere Komori radi njihovog otklanjanja , 3) preduzet ce i druge mjere iz svoje nadležnosti u cilju provodenja postupka javnog nadzora.

Clan 68.

Ministarstvo ce, na prijedlog Komore i uz prethodnu saglasnost Odbora, na osnovu iskazane potrebe u toku provedene naknadne provjere i rezultata provjere, donijeti Rješenje o brisanju iz registra društva za reviziju i proglašenju nevažecom licence-odobrenja u slucaju: 1) ako se na osnovu zapisnika o kontroli kvalitete rada utvrdi da revizija nije obavljena sukladno s ovimzakonom i provedbenim propisima, MRS, Kodeksom profesionalne etike revizora i pratecih uputa i objašnjenja koje donosi MFR, 2) ako je odobrenje za rad-licenca izdata na osnovu neistinitih podataka osnivaca, 3) ako je ostao bez zaposlenog ovlaštenog revizora s važecom licencom koji je zaposlen u društvu i obavlja usluge revizije, 4) ako se ne osigura od odgovornosti za štetu koju može prouzrokovati izraženim revizijskim mišljenjem, 5) ako za vrijeme, za koje je revizijskom društvu privremeno oduzeto pravo na obavljanje revizije, obavlja revizijske poslove ili na drugi nacin prelazi preko izrecene mjere. Rješenje iz stava 1. ovog clana objavljuje se u "Službenim novinama Federacije BiH". Protiv ovog Rješenja žalba nije dopuštena, ali se protiv istog može pokrenuti upravni spor.

VI. KAZNENE ODREDBE

Clan 69.
  1. Novcanom kaznom u iznosu od 5.000,00 KM do 15.000,00 KM kaznit ce se za prekršaj pravno lice, ako: ne otvori poslovne knjige, ne sastavlja knjigovodstvene isprave, ne kontroliše knjigovodstvene isprave prije unosa u poslovne knjige, ne vodi poslovne knjige i/ili ne zakljuci poslovne knjige u skladu sa cl. 14. do 24. ovog zakona, ne cuva knjigovodstvene isprave i poslovne knjige u rokovima i na nacin u skladu sa cl. 31. i
  2. ovog zakona, ne popiše imovinu i obaveze u skladu sa odredbama iz cl. 25. i 26. ovog Zakona; d) ne odgovori na konfirmaciju u roku propisanom u clanu 28. stav 4. ovog Zakona. e) ne cuva godišnje finansijske izvještaje u rokovima i na nacin iz clana 31. ovog zakona, f) ne sastavi konsolidovane finansijske izvještaje i/ili ne cuva konsolidovane godišnje finansijske izvještaje u rokovima i na nacin u skladu sa odredbama iz cl. 31. i 43. ovog zakona, g) ne cuva izvještaje o izvršenoj reviziji u rokovima i na nacin u skladu sa odredbamaclana
  3. ovog zakona, h)ne izraduje godišnji izvještaj o poslovanju u skladu sa cl. 40. i 41. ovog zakona, i) ne dostavi godišnje finansijske izvještaje i godišnje izvještaje o poslovanju, te mišljenje revizora, ako je dužno revidirati svoje godišnje finansijske izvještaje, i druge dokumente ovlaštenoj organizaciji iz clana 44. ovog zakona, j) ne omoguci nadzor ovlaštenom licu u skladu sa clanom 48. ovog zakona, k) ne otkloni utvrdene nepravilnosti i ne obavijesti Poreznu upravu o tome u skladu sa clanom
  4. ovog zakona. Novcanom kaznom u iznosu od 500,00 KM do 3.000,00 KM kaznit ce se za prekršaj iz prethodnog stava ovog clana i odgovorno lice u pravnom licu.
  5. Novcanom kaznom u iznosu od 10.000,00 KM do 15.000,00 KM kaznit ce se za prekršaj pravno liceako: ne sastavlja i prezentira godišnje finansijske izvještaje primjenom MSFI iz clana 33. ovog zakona, ne podnosi godišnje finansijske izvještaje na obrascima propisanim cl. 36. i 39. ovog zakona, ne osigura reviziju svojih finansijskih izvještaja u skladu s cl. 49. i 52. ovog zakona i/ili ne revidira finansijske izvještaje, u skladu sa mišljenjem revizora. Novcanom kaznom u iznosu od 500,00 KM do 3.000,00 KM kaznit ce se za prekršaj iz prethodnog stava ovog clana i odgovorno lice u pravnom licu.
  6. Novcanom kaznom u iznosu od 5.000,00 KM do 15.000,00 KM kaznit ce se za prekršaj društvo za reviziju: ako usluge revizije obavlja suprotno odredbama clana 50. st. 5. i 6. ovog zakona, ako usluge revizije u revizorskom društvu obavljaju lica koja ne ispunjavaju uslove odredene clanom 51. ovog zakona, ako usluge revizije obavlja suprotno odredbama clana 60. ovog zakona, ako ugovorene poslove revizije ustupa suprotno clanu 52. stav 6. ovog zakona, ako radnu dokumentaciju ne cuva na nacin propisan clanom 32. ovog zakona, ako krši obavezu zaštite tajnosti podataka iz clana 54. ovog zakona, ako izvještaj o izvršenoj reviziji ne sastavlja na nacin propisan odredbama clana 49. st. 1. i 2. i

clana 53. ovog zakona, ako se ne osigura na nacin propisan odredbama clana 50. st. 7. i 8. ovog zakona ako u provodenju provjere kvaliteta rada od strane Komore ne postupi u skladu sa odredbama clana 65. ovog zakona. Za prekršaj iz prethodnog stava ovog clana novcanom kaznom u iznosu od 500,00 KM do 3.000,00 KM kaznit ce se odgovornolice u društvu za reviziju.

  1. Novcanom kaznom u iznosu od 5.000,00 KM do 15.000,00 KM kaznit ce se za prekršaj društvo za reviziju u kojem ovlašteni revizori obavljaju poslove revizije kod pravnog lica, suprotno odredbama clana 60. ovog zakona. Za prekršaj iz prethodnog stava ovog clana novcanom kaznom u iznosu od 500,00 KM do 3.000,00 KM kaznit ce se odgovorno lice društva za reviziju i ovlašteni revizor.
  2. Novcanom kaznom u iznosu od 1.500,00 KM kaznit ce se za prekršaj ovlašteni revizor: ako krši obavezu zaštite tajnosti podataka suprotno clanu 54. ovog zakona, ako sastavi i potpiše izvještaj o izvršenoj reviziji koji nije sastavljen na nacin propisan clanom
  3. st. 1. i 2. i clanom 53. ovog zakona, odnosno ako propusti ili nepravilno ocijeni pojedine znacajnije stavke u finansijskim izvještajima koji su bili predmet revizije, ili ako ne primjenjuje pravila revizije, što ima za posljedicu pogrešno mišljenje o finansijskim izvještajima, odnosno pogrešno obrazloženje toga mišljenja, ako ne obavijesti društvo za reviziju o nastupanju okolnosti o sukobu interesa u skladu sa odredbama clana 59. ovog zakona.
  4. Novcanom kaznom u iznosu od 2.500,00 KM do 7.500,00 KM kaznit ce se za prekršaj Komora: ako ne ispunjava zadatke propisane odredbama clana 61. ovog zakona, ako ne zatraži saglasnost Ministarstva na Statut, kako je propisano odredbama clana 64. stav
  5. tocka 1) ovog zakona, ako ne objavi akte i dokumente na nacin propisan odredbama clana 63. ovog zakona, ako ne dostavi Odboru godišnji izvještaj o radu kakoje propisano odredbama clana 64. stav 3. tacka 6. ovog zakona, ako ne provede provjeru kvaliteta rada nad revizorskim društvom najmanje jednom u šest, odnosno tri godine prema odredbama clana 65. stav 3. ovog zakona. Za prekršaj iz prethodnog stava ovog clana novcanom kaznom u iznosu od 500,00 KM do 1.500,00 KM kaznit ce se predsjednik Komore.

VII. PRIJELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Clan 70.

Licima koje su do stupanja na snagu ovog zakona stekle strucna zvanja u skladu sa Zakonom o racunovodstvu i reviziji uFederaciji Bosne i Hercegovine ("Službene novine Federacije BiH", broj 32/05) stecena zvanja se priznaju.

Clan 71.

Lica koja su do stupanja na snagu ovog zakona pocela polaganje ispita po programu Komisije,

nastavljaju po tom programu polaganje ispita isticanje zvanja, a položeni ispiti i stecena zvanja im se priznaju.

Clan 72.

Društva za reviziju, koja su do dana stupanja na snagu ovog zakona dobila dozvolu za rad od Ministarstva dužna su, najkasnije u roku od 180 dana od dana stupanja na snagu ovog Zakona, svoj status i poslovanje uskladiti sa odredbama ovog Zakona i dostaviti Ministarstvu dokumentaciju (isprave) kao dokaz kojom potvrduju da ispunjavaju uslove za rad, u skladu sa odredbama ovog zakona. Zahtjev za izdavanje dozvole za rad društvu za reviziju koji je podnesen prije stupanja na snagu ovog Zakona riješit ce se u skladu sa odredbama zakona koji je važio u vrijeme njegovog podnošenja, s tim što je isti obavezan izvršiti uskladivanje iz stava 1. ovog clana u propisanom roku. Ovlašteni revizori, koji su dobili licence od Ministarstva, prije stupanja na snagu ovog zakona dužni su u roku 90 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona podnijeti zahtjev Ministarstvu za obnavljanje licence. Certificirane racunovode koje pružaju racunovodstvene usluge trecim licima sa važecom licencom ,a registrovane su kao samostalna djelatnost, dužne su svoj status i poslovanje uskladiti sa clanom 24.stav 2.ovog zakona u roku od godinu dana od pocetka primjene ovog zakona.

Clan 73.

Savez racunovoda, revizora i finansijskih radnika Federacije Bosne i Hercegovine-Savez racunovoda, revizora i financijskih djelatnika Federacije Bosne i Hercegovine, registrovan kod Federalnog ministarstva pravde pod registarskim brojem 669 od 14. maja 2003. godine smatra se profesionalnim tijelom u smislu ovog zakona, pod uslovom da ispunjava kriterije utvrdene ovim zakonom i Zakonom o reviziji i racunovodstvu Bosne i Hercegovine. Profesionalnim tijelom u smislu ovog zakona smatra se i Udruženje revizora Federacije Bosne i Hercegovine, registrovano kod Federalnog ministarstva pravde pod registarskim brojem 04- 05 - 2 - 1909/01 od 13. maja 2005. godine, pod uslovom da ispunjava uslove utvrdene ovim zakonom i Zakonom o reviziji i racunovodstvu Bosne i Hercegovine.

Clan 74.

U roku šest mjeseci od stupanja na snagu ovog zakona ministar ce donijeti:

  • kontne okvire i pravilnike o njihovoj primjeni (clan 21. stav 2. ovog zakona) i
  • pravilnike o sadržaju i formi finansijskih izvještaja (clan 39. stav 1.ovog zakona). Pravilnik kojim se ureduje izdavanje, obnavljanje i oduzimanje licenci ovlaštenim revizorima i društvima za reviziju iz clana 57. stav 2. ovog zakona ministar ce donijeti u roku 60 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.
Clan 75.

Do donošenja podzakonskih akata na osnovu ovlaštenja iz ovog zakona, primjenjivat ce se podzakonski akti doneseni na osnovu zakona koji prestaje da važi stupanjem na snagu ovog zakona.

Clan 76.

Stupanjem na snagu ovog Zakona prestaje da važi Zakon o racunovodstvu i reviziji u Federaciji Bosne i Hercegovine ("Službene novine Federacije BiH", broj 32/05).

Clan 77.

Ovaj Zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenim novinama Federacije BiH", a primjenjivat ce se od 1. januara 2010. godine.

PREDSJEDAVAJUCI
PREDSTAVNICKOG DOMA
PARLAMENTA FEDERACIJE BiH
Safet Softic
PREDSJEDAVAJUCI
DOMA NARODA
PARLAMENTA FEDERACIJE BiH
Stjepan Krešic